ویرتا

«مکاتیب الرسول» در سه جلد منتشر انجام گرفت

۲۴ خرداد ۱۳۹۶

«مکاتیب الرسول»، کتابی به زبان عربی و حاوی نامه‌های پیامبر اکرم(ص) به همت انتشارات دارالحدیث منتشر انجام گرفت.

به نقل رویدادنگار فرهنگی باشگاه رویدادنگاران پویا، «مکاتیب الرسول»، عنوان کتابی به زبان عربی حاوی مطالب و نامه‌های پیامبر(ص)، اثر علی احمدی میانجی (متوفای ۱۴۲۱ ق)، عالم شیعی و ایرانی هست. موضوع کتاب، مطالب و نامه‏‌های پیامبر(ص) خطاب به پادشاهان، مسئولان، کارگزاران و نوشتارهایی در ارتباط با عهدنامه‏‌ها، قراردادها و برخی موضوعات دیگر هست.

* علی احمدی میانجی (۱۳۰۶-۱۳۷۹ ش) از عالمان شیعه معاصر هست. وی در حوزه‌های میانه، تبریز و قم تحصیل کـــرد و مجتهد انجام گرفت و در حوزه علمیه قم علاوه بر تدریس دروس دوره سطح، درس اخلاق نیز می‌گفت. احمدی میانجی به تفسیر قرآن و مباحث  حدیثی علاقه داشت و آثاری نیز در این موضوعات نگاشته هست. وی در آثار فقهی خود به موضوعات روز جامعه نیز پرداخت. کتاب‌های «مکاتیب الرسول» و «مکاتیب الائمة» درباره نامه‌های پیامبر(ص) و ائمه و کتاب‌های «مالکیت خصوصی در اسلام و لزوم وزارت هشدارات در حکومت اسلامی» در شمار آثار اوست. او از علمایی بود که در دوران جنگ ایران و عراق در جبهه‌ها حضور یافت و یکی از فرخانومدان وی نیز در طول جنگ شهید انجام گرفت.


این کتاب سه جلدی در قطع وزیری هست و قیمت آن هم ۹۰ هزار تومان هست. علاقه‌مندان جهت تهیه این کتاب می‌توانند به سایت انتشارات دارالحدیث به نشانی www.darolhadith.ir مراجعه کنند.

مرحوم احمدى میانجى مکاتیب و نامه‌هاى پیامبر اکرم(ص) را در دو بخش, تقسیم کـــرده  هست:

اوّل, نامه‌هاى علمى‌اى که پیامبر (ص) براى امیر مؤمنان مى‌خوانده و حضرت على(ع) آنها را با خطّ مبارکش مى‌نوشته هست.  دوم, نامه‌هایى که در آنها سلاطین یا اُمرا و حکّام را به اسلام, دعوت کـــرده یا وظایف آنان را بیان داشته هست. همچنین در قسمتى از این نامه‌ها, عهدنامه‌ها و قراردادها و امانت‌‌نامه‌هایى نیز دیده مى‌شود. از این قبیل, حدود ۲۵۵ نامه در کتب تواریخ, ذکر انجام گرفته که فقط ۲۲۹ عدد از آنها به دست ما رسیده هست.

در ادامه به بخش‌هایی در این کتاب اشاره می‌کنیم:

شروع نامه‌ها به «بسم اللّه»

نامه‌هاى رسول خدا, همگى با «بسم الله الرحمن الرحیم» شروع انجام گرفتند و این, نشانه عنایت حضرت به این جمله شریف هست و شاید نیز علّتش این باانجام گرفت که خداى متعال, پیامبرش را به گونه‌اى تربیت کـــرده که قبل از هر نامى, نام او را بر زبان آورد و مقدّم بدارد و همین تربیت الهى, براى پایانى مخلوقات, سنّت قرار گیرد تا همگان, کارهاى خود را به این نام آغاز کنند. [۱] لذا رسول گرامى اسلام فرموده هست: (کُلُّ أمرٍ ذى بالٍ لا یُبدَأ فیهِ بـ «بسم الله الرحمن الرحیم», فهو أبتر). [۲]

در کتب شیعه, خصوصاً کتب فقهى نیز در این باره ادلّه زیادى نقل انجام گرفته و اصولاً یکى از عقاید مذهب شیعه این هست که این جمله شریف, آیه اى از آیات قرآن هست و جزء سوره محسوب مى‌شود. برخلاف اهل سنّت که «بسم الله الرحمن الرحیم» را جزء سوره نمى‌دانند.

وجود الفاظ غریب در نامه‌ها

به دلیل بلاغت والایى که در کلام رسول خدا وجود داشت و همچنین به لحاظ مراوده‌اى که ایشان با اقوام مختلف و شعرایى داشتند که هر یک در فصاحت و بلاغت, یدِ طولا داشتند, وجود الفاظ فخیم یا عجیب و مشکل, امرى طبیعى بود و این, خود, دلیل بر افصح بودن پیامبر شآقاه مى‌انجام گرفت, به حدّى که نقل انجام گرفته گاهى امیر مؤمنان, تایمى نقل کردان ایشان را مى‌شنید, به پیامبر(ص) مى‌گفت: «اى رسول خدا! ما همگى فرخانومدان یک پدریم, در حالى که مى‌بینم شما به زبان‌ها و لهجه‌هاى پایانى اقوام عرب, صحبت مى‌کنید». حضرت در پاسخ مى‌فرمود: «خداوند, مرا این گونه پرورده هست و چه نیکو پرورشى هست!». [۳]  باید اشاره کـــرد که غرائب موجود در آن نامه‌ها, هیچگونه ضررى به فصاحت آنها وارد نمى‌کند; دلیلکه براى گیرندگان آن نامه‌ها روشن بود; گرچه امروز, دشوار به نظر برسند.

نامه‌هاى دعوت به اسلام

پس از صلح حدیبیه و بازگشت رسول خدا (ص) در ذى قعده سال ششم هجرت به مدینه و فتح و پیروزى‌اى که نصیب مسلمانان انجام گرفت, فرصت نیکوى براى تبلیغ دین به وجود آمد. لذا در این موقع, پیامبر(ص) نامه‌هایى به پادشاهان عرب و عجم و مدیران قبایل و اُسقف‌هاى مسیحى و امپراتورها نوشت و همه را به اسلام, دعوت کـــرد. رسول خدا (ص) فرستادگان خود را به رحمت و عطوفت نصیحت و موعظه مى‌کـــرد که مبادا همانند حواریان, موجب تفرقه و اختلاف شوند و تبلیغاتشان تصویر‌العمل بدى داشته باانجام گرفت و آقام را از گرایش به اسلام باز دارد. شیوه آن بزرگوار در فرستادن نامه‌ها, پس از اپایان کار نگارش, این بود که آنها را با مُهرى که در انگشتر مبارکشان حک انجام گرفته بود, مهر مى‌کـــرد و نامه را به شکلى مى‌بست که کسى از محتواى آن رویداددار نشود. گفتند که نوشته روى مُهر, عبارت شریف «لا إله إلاّ اللّه» بوده هست. در بین این نامه‌ها, دعوت نامه‌هاى شخصى نیز به چشم مى‌خورد که علاوه بر دعوت عمومى به اسلام, رسول خدا از اشخاص صاحب نفوذ نیز شخصاً دعوت به گرایش به اسلام کـــرده هست.

نامه‌هایى که از پیامبر(ص) نزد ائمه (ع) موجود بود

احمدی میانجى در این بحث, از سه مطلب بحث کـــرده هست:  اوّل, نامه‌هایى که خود حضرت بر امیر مؤمنانْ املاء فرموده بود و امام (ع) با خطّ مبارک, آنها را نوشته بود. دوّم, نامه‌هایى که خود حضرت, نزد ائمه (ع) به امانت گذارد  و سوم،  نامه‌هایى که در روایات ما به عنوان حدیث از ایشان موجود هست.