ویرتا

فوت نائب حج و تکلیف اجرت و منوب عنه | ویرتا

۲۹ مرداد ۱۳۹۶

۴- فوت نايب‏

۱۵۸- اگر نايب بعد از احرام و دخول حرم بمي رد، از منوبٌ‏ عنه مجزى است؛[۱] و در جريان اين حكم در حج تبرّعى، اشكال است؛ بلكه در غير حَجةالاسلام، خالى از اشكال نيست.[۲]
[۱] ( ۱). آية اللَّه نورى: مجزى است مطلقاً.
[۲] ( ۲). آيات عظام بهجت، صافى، گلپايگانى: بعد از احرام و پس از دخول حرم كافى است و در اين حكم بين حجةالاسلام و غير آن و بين نيابت به مزد و اجرت و تبرّع فرقى نيست.

آية اللَّه تبريزى، آية اللَّه خويى: چنانچه نايب بعد از احرام بميرد كفايت از منوبٌ‏ عنه مى‏ كند هرچند مردنش قبل از دخول حرم باشد بنابر اظهر، و در اين مورد فرقى بين حَجّةالاسلام و غير آن نيست، و همچنين فرقى نيست بين اين‏كه نيابت به اجرت باشد يا به تبرع.

آية اللَّه مكارم: در حكم مذكور فرقى بين حَجّةالاسلام و غير آن و اقسام نيابت نيست.

آية اللَّه سيستانى: اگر بعد از احرام و قبل از دخول حرم بميرد محل اشكال است و اگر بعد از دخول حرم باشد مجزى است و در اين حكم فرقى بين حَجّةالاسلام و غير آن نيست ولى در مورد حجّ تبرعى اشكال است.

آية اللَّه خامنه‏ اى: تفاوتى ندارد كه نيابت او مجانى بوده يا با اجرت، و براى حَجة الاسلام بوده يا حج واجبى ديگر.

 

فوت اجير و حكم استحقاق اجرت‏

۱۵۹- اگر اجير قبل از داخل شدن به حرم، فوت كند و هنگام استيجار معيّن نكرده باشند كه اجرت براى خصوص عمل است يا براى عمل و رفت و آمد، اجير ظاهراً مستحق اجرت رفتن تا محل موت‏[۱] مى ‏باشد؛[۲] و همين طور اگر بعد از احرام و دخول حرم بمي رد، بيش از اجرت احرام و آن‏ چه ذكر شد، مستحق نيست،[۳] اگر چه در اين فرض، حج از ميت ساقط مى‏ شود؛[۴] و اگر بعد از انجام بعضى از اعمال فوت كند، مستحق اجرت آن اعمال نيز مى ‏باشد.

[۱] ( ۳). آيةاللَّه ‏مكارم: معمولًا اجاره براى اداى تكليف منوبٌ‏ عنه است. بنابراين مستحقّ تمام ‏اجرت مى‏ باشد.
[۲] ( ۴). آية اللَّه بهجت: اگر تصريح به‏ خلاف متعارف نباشد، بر حسب معلوم از داعى استيجار كه برائت ذمه منوبٌ‏عنه است چيزى از اجرت پس گرفته نمى‏شود وقتى‏كه وفات نايب پس از احرام و دخول حرم باشد و اگر قبل از احرام باشد استحقاق اجرت المثل مقدار راهى كه پيموده است بعيد نيست و نيز توزيع اجرة المسمّى بى وجه نيست در صورتى كه بعض عمل را مثل احرام انجام داده باشد و يا سير از طريق خاص در اجاره قيد شده باشد.( كتاب حج، ص ۴۱).

آية اللَّه تبريزى، آية اللَّه خويى: هرگاه اجير بعد از محرم شدن بميرد، تمام اجرت را مستحقّ خواهد شد، در صورتى كه بر تفريغ ذمّه ميّت اجير شده باشد. و امّا اگر اجير بر به‏جاآوردن اعمال شده باشد، اجرتِ مقدارى را كه به‏جاآورده مستحقّ مى‏شود و چنانچه قبل از احرام بميرد چيزى مستحقّ نخواهد بود. بلى اگر مقدّمات عمل داخل اجاره باشد، هر مقدار از مقدّمات را كه انجام داده باشد اجرت همان مقدار را مستحقّ مى‏شود( مناسك، مسأله ۱۱۵).

آية اللَّه خامنه ‏اى: هرگاه نايب پس از احرام و ورود به حرم بميرد اگر نايب گرفتن براى برئ شدن ذمه منوب‏ عنه باشد، كما اينكه ظاهر حال اطلاق قرارداد اجاره چنين است اجير مستحق تمام اجرت خواهد بود كه بايد آنرا به ورثه‏ اش بپردازند.

آية اللَّه سيستانى: در صورتى كه مقدمات عمل داخل اجاره باشد، هر مقدار از مقدمات را كه انجام داده باشد اجرت همان مقدار را مستحق مى‏ شود.
[۳] ( ۱). آية اللَّه گلپايگانى: ظاهراً مستحق تمام اجرت مى‏باشد على الاقوى و هم‏چنين است حكم صورت بعد.
[۴] ( ۲). آيات عظام صافى، فاضل: مگر آن‏كه اجير براى تفريغ ذمّه شده باشد، كه در اين صورت تمام اجرت را مى‏برد.

 

ميزان كفايت از منوب‏ عنه در فرض فوت نايب‏

۱۶۰- اگر اجيرِ براى حَجّةالاسلام، بعد از احرام بستن و داخل شدن در حرم فوت كند، از منوبٌ ‏عنه كفايت مى‏ كند؛ و اگر قبل از احرام يا بعد از آن و قبل از داخل شدن در حرم فوت كند، بايد دو مرتبه اجير بگيرند،[۱] و كسى كه براى خودش به حج برود نيز، همين حكم را دارد.[۲]

[۱] ( ۳). آية اللَّه تبريزى، آية اللَّه خويى: چنانچه بعد از احرام بميرد كفايت از منوبٌ‏ عنه مى‏ كند هرچند مردنش قبل از دخول حرم باشد( مناسك، مسأله ۱۱۴).

آية اللَّه خامنه ‏اى: مجزى نيست بنابر احتياط واجب.

آيةاللَّه سيستانى، آيةاللَّه مكارم: اگر بعد از احرام وقبل از دخول حرم بميرد اين‏ حكم احتياطى است.
[۲] ( ۴). آية اللَّه سيستانى: كسى كه حج بر او مستقر شده است اگر بعد از احرام حج در حرم بميرد حَجّةالاسلام از او ساقط است؛ چه تمتّع باشد چه قِران و چه افراد و اگر در عمره تمتّع بميرد نيز ساقط است و اگر قبل از آن بميرد؛ چه بعد از احرام قبل از دخول حرم و چه بعد از دخول حرم بدون احرام ساقط نمى ‏شود و بايد از او قضا كند و اين حكم در حج واجب غير از حَجّةالاسلام و در عمره مفرده جارى نيست و اما كسى كه حج بر او مستقر نشده است، اگر بعد از احرام بميرد قضا واجب نيست هر چند قبل از دخول حرم باشد.

تفصيل اين مسأله در ذيل مسأله ۹۹ و ۱۵۸ گذشت.

منبع: سایت ویرتا برگرفته از مناسك حج با حواشى و مطابق با فتاوای دوازده نفر از مراجع معظم تقلید/ متن اصلی از رساله امام خمینی و مُحشی حضرات آیات: خامنه ای، سیستانی، صافی گلپایگانی، مکارم شیرازی، نوری همدانی، وحید خراسانی، بهجت،فاضل ، خویی، گلپایگانی، تبریزی.

حتما بخوانيد

ویژه نامه احکام حج و عمره

ویژه نامه احکام جامع سایت ویرتا

     

‘ );
w.anetworkParams[ ad.id ] = ad;
d.write( ‘