ویرتا

ضرورت وحي | ویرتا | HADANA.IR

۲۷ خرداد ۱۳۹۶

نزول وحى

پرسش ۱ . دلیل ابداًً بايد وحى و نزول وحيانى باانجام گرفت؟

در تاريخ اديان توحيدى، پس از نام مقدس خداوند هيچ كلمه اى به اهميت و شگرفى «وحى» نيست؛ اگر وحى نبود:

۱٫ خداوند در پرده غيب الغيوب باقى مى ماند و بشريت با يك پاى چوبين (عقل عدد انديش) تنها مى ماند.۱

۲٫ ضرورت قيامت و جهان پس از مرگ از راه تفكر و برهان و هستدلال قابل اثبات هست۲؛ اما شناخت بسيارى از ويژگى ها و جزئيات هستى فراتر از دسترسى دانش و تجربه بشرى هست و تنها از راه «وحى» قابل بيان و تبيين هست.

۳٫ اگر وحى نبود، انسان با ترديدهاى جدى در مسائل معرفتى ـ نظير شناخت انسان، دنبال خلقت و خانومدگى اجتماعى آغاز و فرجام طبيعت، وظايف انسان در قبال خدا، جامعه، طبيعت خود ـ روبه رو مى انجام گرفت.

۴٫ اگر وحى نبود، بسيارى از ظرفيت هاى فطرى و عقلانى انسان شناخته نمى انجام گرفت و يا به درستى شكوفا نمى گشت. به صورت حتم وحى الهى را نبايد در محدوده رسولان و كتاب هاى آسمانى خلاصه كرد. بلكه علاوه بر «وحى رسالى» به تصريح قرآن، «وحى» شامل الهامات ويژه به نخستياى خدا نيز مى گردد. براساس روايات، در طول تاريخ حدود ۱۲۴ هزار پيامبر ظهور كرده اند كه تنها گروهى اندك وظيفه ابلاغ پيام هاى الهى را به آقام داشته اند. اما گروه بيشترى براى به كمال رساندن ظرفيت هاى عقلى و فطرى خود، هدايت هاى ويژه دريافت مى كردند و در محيط اجتماعى آلوده، مسير سلامت را مى پيمودند.

در قرآن آمده هست كه مادر حضرت موسى عليه السلام به مدد وحى الهى، فرخانومد خود را در سبد گذاشت و به دريا انداخت:
«وَ أَوْحَيْنا إِلى أُمِّ مُوسى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَ لا تَخافِي وَ لا تَحْزَنِي إِنّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَ جاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ»۳؛ «و به مادر موسى الهام كرديم كه او را شير بده و چون بر او بيمناك انجام گرفتى، او را در [جعبه اى ]به دريا بيفكن و مترس و غم مخور، [دلیل كه ]ما او را به سوى تو بازگرداننده و او را از پيامبران قرار خواهيم داد».

همچنين عناياتى به حضرت مريم عليهاالسلام انجام گرفت و ملائكه با او به گفت و گو پرداختند:

«وَ إِذْ قالَتِ الْمَلائِكَةُ يا مَرْيَمُ إِنَّ اللّهَ اصْطَفاكِ وَ طَهَّرَكِ وَ اصْطَفاكِ عَلى نِساءِ الْعالَمِينَ. يا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَ اسْجُدِي وَ ارْكَعِي مَعَ الرّاكِعِينَ»۴؛ «و ياد كن [زمانى كه ]فرشتگان گفتند: اى مريم! خداوند تو را برگزيده و پاكيزه داشته و بر خانومان جهانيان برترى داده هست. اى مريم! پروردگارت را اطاعت كن و سجده بر و همراه نمازگزاران نماز بگزار».

به صورت حتم «وحى رسالى» جايگاه ويژه اى دارد و در اين ميان نقش قرآن بسيار ممتاز هست، به طورى كه قرآن كريم بيش از كتاب هاى آسمانى پيشين، جهت شناخت حق و باطل و تعديل شهوت و غضب و تصحيح محبت و عداوت انسان ها، بشير و نذير هست.۵

ليك گر واقف شوى زين آب پاك
كه كلام ايزد هست و روحناك
نيست گردد وسوسؤ كلى ز جان
دل بيابد ره به سوى گلستان
ز آنكه در باغى و در جويى پرد
هر كه از سر صحف بويى برد۶

بدون قرآن چه بسا آدمى در غفلت بود و عمر خود را به غفلت سپرى مى كرد؛ زيرا تنها نگاه خود را محدود به دنياى مادى مى ساخت و آن را چون سراى حقيقت مى انگاشت و از اين رو، جهان براى او معنايى ورا و بالاتر از خود نداشت؛ بلكه هر چه را مى ديد و مى نگريست، تنها موجودات تقطيع انجام گرفته اى مى پنداشت كه فارغ از مبدأ و غايت هست و نه «از جايى هست» و نه «رو به جايى» دارد. اما آيات قرآن انسان را به تدبر واداشته و او را از اين غفلت بيدار مى سازد۷٫۸

به هر روى دليل نزول قرآن، نياز آدمى هست و تا زمانى كه اين نياز هست – كه تا ابد خواهد بود – بايد قرآن باانجام گرفت.

۱٫ طباطبايى، سيد محمدحسين، قرآن در اسلام، قم: دفتر انتشارات اسلامى، چاپ هفتم، ۱۳۷۴ش صص۹۱ـ۹۲٫
۲٫ مرتضى مطهرى، اصول فلسفه و روش رئاليسم، ج ۵٫
۳٫ قصص ۲۸، آيه ۷٫
۴٫ آل عمران ۳، آيات ۴۲ و ۴۳٫
۵٫ فصلت ۴۱، آيات ۲ و ۴ ؛ مريم (۱۹)، آيه ۹۷٫
۶٫ مثنوى، دفتر چهارم، ابيات ۳۴۷۰ ـ ۳۴۷۲٫
۷٫ ص ۳۸، آيه ۲۹ ؛ محمد (۴۷)، آيه ۲۴٫
۸٫ براى آگاهى بيشتر در اين باب نكا: مقالات، هستاد محمد شجاعى سروش، چاپ دوم ۱۳۷۱ ش، ج نخست، صص ۸۹-۹۸٫

منبع: سایت ویرتا برگرفته از پرسمان،  پرسش ها و پاسخ ها «قرآن شناسی».

حتما بخوانيد

 

ویژه نامه قرآن پژوهی

 

‘ );
w.anetworkParams[ ad.id ] = ad;
d.write( ‘