ویرتا

ترس از ارتباط با جنس مخالف | ویرتا

۲۹ خرداد ۱۳۹۶

 حساسيت به جنس مخالف

پرسش ۲۶ .دخترى ۲۳ساله ام كه به مدت ۱سال هست كه فارغ التحصيل انجام گرفته ام با جنس مخالف مشكل دارم به صورت حتم جوان ها. نمى تونم توى چشماشون نگاه كنم يا اگه نگاه كنم حالم دگرگون مى شه. از طرفى نمى تونم همش سرم زير باشه چون طرف تازه شك مى كنه كمى نگاه مى كنم كمى نه با اين كه الان نسبت به قبل با آقاان كمترى برخورد دارم همونم عاجزم كرده به صورت حتم بيكار و بى انگيزه نيستم، ورزش مى كنم. حتى آقااى معمولى هم فقط چون آقا هستند برام جالبن تایمى از كنارشون كه مى گذرم موهام سيخ مى شه من ابداًً اهل فيلم و عكس مبتذل نيستم تا  موقع ازدواج چه كنم؟

در ابتدا بايد گفت حساس بودن در ارتباطات با جنس مخالف، يك صفت منفى نيست، بلكه حياى پسنديده هست. در اسلام هم تأكيد زيادى به اين مسئله انجام گرفته و دارندگان اين صفت مورد تعريف و تمجيد پيشوايان دين قرار گرفته اند.

اميرالمؤمنين على (علیه السلام)  مى فرمايند: «اَلْحَياءُ سَبَبٌ إِلَى كلِّ جَمِيلٍ»[۱۳]؛ «حيا عامل هر زيبايى هست». اما اگر كسى در ارتباطات اجتماعى خويش با ديگران، نتواند رو به رو شود به گونه اى كه روند عادى خانومدگى اش مختل شود؛ بايد كمى در سبك خانومدگى خود تجديد نظر كرده كه بدون دليل، خود را دچار ناآسودهى هاى روحى و روانى نكند.

گاهى ما آدم ها اتفاقى در خانومدگيمان مى افتد كه خطرى را به دنبال داشته و در ذهنمان ماندگار مى شود بعد از آن، در اتفاق هاى مشابه، آن خطر و تهديد براى ما تداعى انجام گرفته و وحشت پایان وجودمان را مى گيرد كه نكند مجدد خطر سابق برايمان تكرار شود به همين خاطر دچار اضطراب مى شويم. در مورد مشكل شما هم در واقع آنچه شما را آزار مى دهد واقعيت بيرونى نيست بلكه نوع برداشت شما از واقعيت هست. چه بسا سابقه ذهنى شما را به سمت اين فكر حركت داده كه «همه آقاها يك گونه بوده، يك گونه فكر كرده و احساس مشابه دارند» و نوع برداشتى كه از يك «برخورد» و از «جنس مخالف» و «حالات هنگام برخورد» داريد شما را به سمت اضطراب كشانده و منجر به نشان دادن واكنش هاى بدنى و روانى مى شود.

 

به نظر مى رسد اگر شما قادر به كنترل اضطراب خود شويد؛ خطاهاى شناختى شما هم برطرف انجام گرفته و در تصميم گيرى هاى بزرگ خانومدگيتان موفق  خواهيد انجام گرفت. پس به راه كارها و روش هاى زير براى مقابله با اضطراب به دقت توجه نموده و هر كدام كه معقول حال شمهست در پيش بگيريد:

 

۱٫ شناسايى تيپ شخصيتى

هر كسى در طول خانومدگى روش هاى گوناگون براى كنار آمدن با موقعيت هاى اضطراب زا را ايجاد مى كند. براى كنار آمدن با اضطراب دوخط مشى كلى وجود دارد، در يكى از آنها خود مسئله مورد توجه قرار مى گيرد كه به آن سبك «مسئله مدار» نقل کرد مى شود، يعنى شخص موقعيت اضطراب زا را ارزيابى مى كند و سپس دست به كارى مى خانومد تا آن موقعيت را تغيير دهد. اما در سبك «هيجان مدار»، خود هيجان مورد توجه قرار مى گيرد، يعنى شخص به جاى درگيرى مستقيم با مسئله، مى كوانجام گرفت تا از راه هاى گوناگون از احساس اضطراب خود بكاهد.

 

در اغلب موارد سبك مسئله مدار گرايش سالم ترى براى مقابله با اضطراب هست. شناسايى تيپ شخصيتى حداقل به شما كمك مى كند؛ نخستاً، خودتان را بهتر بشناسيد و ثانيا، آمادگى هاى خود را براى مقابله با اضطراب واقع بينانه ارزيابى كنيد. افراد هيجان مدار بايد توجه داشته باشند كه بيش از آن كه از خود مسئله نگران و مضطرب شوند از نگرانى خودشان نگران مى شوند! به جاى اين كه فكركنند چگونه با مشكل مواجه شوند به دنبال اين مى روند كه چگونه بتوانند نگرانى خود را كنترل كرده يا كاهش دهند، و خود اين فكر، اضطراب بيشترى توليد مى كند.

۲٫ اعتماد به نفس خود را تقويت كنيد

اعتماد به نفس انسان را مستقل و دور از هرگونه وابستگى بار مى آورد و براى انجام دادن مسئوليت هاى فردى و اجتماعى، توانايى هاى خويش را به ميدان عمل مى كشاند. اعتماد به نفس سبب مى شود فرد مسئوليت هاى خويش را با اطمينان كامل انجام دهد و با افزايش قابليت ها و توانايى هايش از  هرگونه توقف و سكون بپرهيزد. در واقع اعتماد به نفس به معناى باور كردن قابليت انسانى خويش، روبه رو انجام گرفتن فعال با رويدادهاى خانومدگى و انجام دادن درست وظايف هست. بنابراين، اعتماد به نفس از درون فرد سرچشمه مى گيرد نه از بيرون. افرادى كه از اعتماد به نفس كافى برخوردارند، هستقلال عمل دارند و مسؤاليت پذير و پيشرفت گرايند؛ ناكامى هاى خانومدگى را مى پذيرند؛ بر ايجاد رابطه با ديگران توانايند و از هرگونه گوشه گيرى دورى مى جويند.

۳٫ ورزش و تحرك جسمى

يكنواختى و ركود جسمى، از نظر روانى انسان را خسته مى كند. خستگى روانى هم، موجب اغتشاش فكرى و در نهايت اضطراب مى شود. كسالت، تنبلى و بى تحركى را از خود دور كنيد (همان گونه كه اشاره كرده ايد اهل فعاليت و ورزش هستيد پس آن را در هيچ شرايطى ترك نكنيد).

۴٫ شوخ طبعى

معمولاً ديده ايد كه آدم هاى شاد و خنده رو بهتر با مسائل خانومدگى كنار مى آيند. اگرچه اين يك مسئله شخصيتى هست ولى مى توان آن را آموخت. بدانيم كه شوخ طبعى و بذله گويى به جا و به اندازه بد نيست، هم در روحيه خودمان و هم روحيّه اطرافيان تأثير مثبت دارد. خاصيت شوخ طبع بودن و بذله گويى را در كاهش اضطراب ناديده نگيريد.

۵٫ تصويرسازى ذهنى

گاهى مى توان با به تصويركشيدن ذهنى آن چه كه ممكن هست برايمان پيش بيايد، هم موقعيت را بهتر درك كرد و هم پيش بينى هاى لازم را انجام داد.

براى شما مثالى مى خانوميم: شما در منزل مى نشينيد و با خود اين گونه فرض مى كنيد كه امروز به خيابان رفته ايد و آقاى از دور به سمت شما مى آيد.  چه عكس العملى نشان مى دهيد؟ به كنار شما رسيده و بدون توجه به شما از كنار شما عبور مى كند حال چه واكنشى از خود نشان مى دهيد؟ با افكارى كه بعد از عبور او در ذهن شما وارد انجام گرفته چگونه برخورد مى كنيد؟ اين كار را تعدادبار تمرين كنيد و آمادگى هاى روانى را براى موقعيت هاى واقعى براى خود ايجاد كنيد خواهيد ديد كه اضطرابتان كاهش مى يابد.

۶٫ تغيير وضعيت آگاهانه

اصولاً شما به يكى از دو طريق مى توانيد خانومدگى كنيد. يكى اين كه بگذاريد مغز شما به ترتيب سابق كار كند، بگذاريد هر تصوير، صدا، يا احساس را كه خوهست به صحنه ذهنتان بياورد و شما نيز به طور خودكار نسبت به آن عكس العمل نشان دهيد. راه ديگر اين هست كه به اختيار و آگاهانه فعاليت هاى مغزى خود را اداره كنيد. مى توانيد حالات دلخواه در خود ايجاد كنيد. مى توانيد خيالات و خاطرات تلخ را ضعيف و بى اثر كنيد، مى توانيد آنها را طورى در نظر مجسم سازيد كه نتوانند بر شما مسلط شوند. طورى آنها را ناچيز و كوچك در نظر آوريد كه شما بر آنها مسلط باشيد. شايد اين كار مشكل به نظر برسد اما آن قدرها هم دشوار نيست.

احتمالاً شما هم اين تجربه را داشته ايد كه در خانواده و جمع دوستان به دليلى به انجام گرفتت عصبانى انجام گرفته ايد ولى در يك لحظه كسى چيزى نقل کرد و يا كارى كرده كه نتوانسته ايد جلوى خنده خود را بگيريد. در اين وضعيت چه حالتى به شما دست داده هست؟ آيا باز هم عصبانى مانده ايد؟ نمونه هاى اين تجربه فراوان هست. در روزى كه حوصله نداريد ديدن اتّفاقى يك گل، يك تصوير و حتى يك رنگ، به يك باره همه چيز را تغيير داده و روحيه شما كاملاً دگرگون انجام گرفته هست. حال حرف ما اين هست كه چنين تغيير وضعيتى را مى توان آگاهانه و به اختيار انجام داد. باور نداريد، تمرين كنيد. به هنگام  خستگى، بى حوصلگى و يا عصبانيت، به كسى يا چيزى كه دوستش داريد فكر كنيد، يك گل زيبا را در ذهن خود مجسم سازيد، به خاطره هاى خوش در خانومدگيتان بينديشيد چه اتفاقى مى افتد؟ اين كار را مى توان هنگام برخورد با جنس مخالف هم انجام داد، به صورت حتم براى تعداد لحظه، تا مسير اضطراب عوض شود.

۷٫ جسارت ورزى

بياييد آخرين حدّ اضطراب را تصور كنيد، واقعا چه اتفاقى مى افتد. اين يكى از آموزه هاى روانشناسى براى افرادى هست كه از مقابله با شرايط هسترس زا هراس دارند. جسارت ورزى مى تواند مانع اضطراب شود. گاهى بد نيست انسان اين جسارت را به خود بدهد كه حد نهايى يك موضوع هسترس زا را براى خود پيش بينى و تصور نمايد. به كسانى كه لكنت زبان دارند توصيه مى شود كه به جاى مخفى كردن لكنت خود، سعى كنند هرچه بيشتر لكنت داشته باشند و به كسانى كه اضطراب دارند توصيه مى شود به جاى كلنجار رفتن براى پس زدن اضطراب، سعى كنند هرچه بيشتر در خود اضطراب به وجود آورند. مى گويند: «در بلا بودن از بيم بلهست». اين بهتر هست كه از ترس اضطراب بيشتر مضطرب شويم يا آن را به وجود آوريم كه بلا از سرمان بگذرد! به صورت حتم توصيه ما تماشاى دائم و بدون دليل به آقاان نامحرم نيست كه اين با آموزه هاى اسلامى منافات دارد بلكه مقصودمان همان مقدار طبيعى و عادى هست كه هم اكنون باعث رنج و اضطراب شما انجام گرفته هست از اين فرار نكنيد.

۸٫ تعلیم آرميدگى

شايد شما هم اسم ريلكس را شنيده باشيد در تعلیم ريلكس (آرميدگى) فرد ياد مى گيرد تا ماهيچه هاى بدن خود را به آرامش كامل درآورد. بدين ترتيب كه ابتدايك دسته از ماهيچه هاى بدن خود را به حال انقباض  (جمع كردن، فشرده كردن) درآورد و بعد آنها را شل كند تا اين كه احساس شل انجام گرفتن را در آن دسته عضلات احساس نمايد. بعد، از فرد خوهسته مى شود تا اين تمرين انقباض – شل كردن را – با پایانى قسمت هاى بدن خود (مانند ماهيچه هاى بازوها، گردن، صورت، شانه ها، پاها و…) انجام دهد. هر تعداد اين تمرين ها ممكن هست تعداد جلسه به طول انجامند اما سرانجام فرد قادر خواهد بود كه در يكى دو دقيقه به حالت آرميدگى كامل درآيد. حداقل هستفاده از آرميدگى اين هست كه تایمى خسته انجام گرفتيد يا اضطراب به شما دست داد روى صندلى آسوده بنشينيد، تعداد نفس عميق بكشيد و تعدادى از عضلاتى را كه لازم مى دانيد با فرمان خودتان سفت و شل كنيد. اگر اين كار را بكنيد متوجه خواهيد انجام گرفت كه هنگام برخورد با جنس مخالف كدام قسمت از عضلات بدنتان منقبض مى شود آنها را تحت مديريت خود در مى آوريد.

۹٫ شناخت تأثيرات فردى اضطراب

هر فرد بايد بداند كه اضطراب چگونه علايم خود را در او نشان مى دهد. شناخت اين علايم مى تواند به كنترل آنها كمك كند. اضطراب با تأثيرات هورمونى خود، بعد از شروع، دامنه بيشترى مى گيرد و در نهايت به اوج خود مى رسد. اگر كسى بر اين نكته آگاهى داشته باانجام گرفت سعى مى كند كمى صبر نمايد تا دامنه اضطراب پایان انجام گرفته و به تدريج به حالت آرامش بازگردد. اما اكثر افراد از خود اضطراب هول و دستپاچه انجام گرفته و اين باعث مى گردد اضطراب آنها دچار افت و خيز بيشترى شود و طول بكانجام گرفت.

همه راهكارهاى ياد انجام گرفته هنگامى تأثير خود را مى گذارند كه ما از راهكار واقعى يعنى ذكر و ياد خداى متعال در هيچ لحظه غافل نباشيم كه خود فرمود: «أَلا بِذِكْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»[۱۴].

[۱۳]. تحف العقول، ص۸۲٫
[۱۴]. رعد ۱۳، آيه ۲۸٫

  • منبع: ویرتا برگرفته از پرسمان، کتاب پرسش و پاسخ خوهستگارى .

حتما بخوانيد

ویژه نامه مشاوره و خانومدگی دینی

‘ );
w.anetworkParams[ ad.id ] = ad;
d.write( ‘